Hội Làm vườn thành phố Hà Nội được thành lập tháng 3 năm 1985. Từ khi ra đời đến nay, Hội giúp nông dân phát triển kinh tế VAC, ứng dụng công nghệ xanh và xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa nông sản giá trị cao, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp đô thị tại Thủ đô.
Phát triển kinh tế trang trại: Một mảng sáng về nông nghiệp Thủ đô
Những năm qua, Hội Làm vườn Hà Nội thực hiện nhiều chương trình phát triển kinh tế – xã hội chung của thành phố. Thành phố đã có nhiều chính sách triển khai các chương trình, kế hoạch, nghị quyết, các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ nông dân xây dựng hạ tầng nông thôn nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả đầu tư.
Hội Làm vườn tổ chức thực hiện tốt các mục tiêu phát triển kinh tế gắn sản xuất nông nghiệp với dịch vụ du lịch; sản xuất cây trồng vật nuôi với phát triển nông sản chất lượng cao phục vụ nhu cầu đô thị. Đặc biệt, Hội đã bước đầu xây dựng được mục tiêu để phát huy thế mạnh về đặc thù của nông nghiệp Thủ đô. Hội là một nhân tố quan trọng trong Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tích cực… Qua đó, góp phần bảo đảm an sinh, an toàn xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân ngoại thành Thủ đô.
Mô hình sản xuất thủy sản của Hội Làm vườn Hà Nội.
Trước tháng 7 năm 2025, nhiều huyện như Ba Vì, Sóc Sơn, Quốc Oai, Chương Mỹ, Thạch Thất, Ứng Hòa… thu nhập của người dân từ mô hình trang trại chiếm tỷ lệ không nhỏ trong nguồn thu hằng năm. Vườn cây đã góp phần phủ nhanh đồi gò, khai thác hiệu quả những vùng đất khó khăn để người dân vươn lên xóa đói, giảm nghèo. Đó là các xã (cũ): Bắc Sơn, Nam Sơn, Hồng Kỳ (Sóc Sơn); Tản Lĩnh, Ba Trại, Yên Bài (Ba Vì); Vĩnh Ngọc, Nguyên Khê (Đông Anh); Thủy Xuân Tiên (Chương Mỹ); Phù Đổng (Gia Lâm)… Nhiều hội viên nhờ phát triển sản xuất từ mô hình VAC mà có thu nhập khá, đời sống ổn định.
Riêng Hội Làm vườn Sóc Sơn có trên 20 ha bưởi sạch đạt tiêu chuẩn VietGAP, có những trang trại chăn nuôi trên 200 đầu lợn nái và trên 1.000 lợn thịt đạt tiêu chuẩn VietGAP. Hội Làm vườn xã Phù Đổng đã phát triển thành vùng trồng hoa giấy nổi tiếng cả nước, thu nhập mỗi năm hàng chục tỷ đồng. Nhiều vườn hội viên đã đưa các giống cây chất lượng cao vào sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao như: bưởi đỏ ở Mê Linh, bưởi Diễn ở Thanh Oai, hoa phong lan ở Đan Phượng… Ở những mô hình này, hội viên đã nâng cao hiệu quả kinh tế và ứng dụng tốt các tiến bộ khoa học công nghệ mới.
Từ ứng dụng công nghệ cao đến hướng tới nền nông nghiệp xanh
Để thúc đẩy lĩnh vực khoa học công nghệ, nhiều năm qua, Hội Làm vườn Hà Nội đặc biệt quan tâm đến việc ứng dụng, thử nghiệm các quy trình kỹ thuật mới vào mô hình sản xuất trang trại. Hội đã động viên hội viên tích cực tham gia các chương trình chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất cây trồng, vật nuôi nhằm tạo ra sản phẩm hàng hóa chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường tiêu thụ đô thị.
Nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao, đầu tư máy móc thiết bị hiện đại, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với tình hình thực tiễn nông nghiệp Thủ đô và đã khẳng định được vị thế trên thị trường trong cả nước. Điển hình như mô hình sản xuất giống và hoa lan Hồ điệp của HTX Đan Hoài, HTX sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý (huyện Đan Phượng cũ); mô hình chăn nuôi của Công ty CP Giống gia cầm Ngọc Mừng (Đông Anh); mô hình sản xuất nấm của Nhà máy sản xuất nấm kim chi công nghệ Nhật Bản thuộc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kimoko Thanh Cao (Mỹ Đức).
Mô hình vườn quả và mô hình trồng hoa mang lại hiệu quả kinh tế cao của hội viên.
Hội Làm vườn Hà Nội phối hợp với các nhà khoa học cùng hội viên xây dựng các mô hình liên kết hay tư vấn chuyển giao kỹ thuật công nghệ cao như: trồng dưa lê, dưa lưới, dưa vàng trong nhà màng, nhà lưới và kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm ngay trên địa bàn thành phố. Tại Ứng Hòa có trang trại của hội viên Nguyễn Phúc Bách, trang trại Minh Châu có quy mô tới 8.000 m²; ở Hoài Đức có nông trại nhà màng Màu Văn Cường rộng tới 6.000 m²; tại Chương Mỹ có trang trại Chúc Sơn rộng tới trên 8.000 m²; ở Đông Anh có trang trại nhà lưới của HTX Bắc Hồng rộng 3.000 m²… Các mô hình này đã đưa vào hoạt động từ năm 2018, hằng năm có thể trồng 3 vụ dưa, cà chua mang lại hiệu quả kinh tế rất cao, chất lượng sản phẩm bảo đảm tiêu chuẩn rau an toàn, lợi nhuận thu về trên 1,5 đến 2 tỷ đồng/ha/năm.
Năm 2026 là thời kỳ đất nước chuyển biến mới, thời kỳ của vươn lên mạnh mẽ. Đó là những năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và thực hiện chính quyền hai cấp. Trong bối cảnh đó, Hội Làm vườn Hà Nội được sự chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội đã và đang thực hiện nhiều chương trình phát triển kinh tế – xã hội của thành phố, mà trước mắt là vận động gần 20.000 hội viên đẩy mạnh phát triển kinh tế VAC bằng những mô hình có hiệu quả cao, đáp ứng được nhu cầu đời sống người Hà Nội.
Các Hội Làm vườn cơ sở cấp xã sau khi có chính quyền 2 cấp đã xây dựng mục tiêu chung là: tập trung phát triển nông nghiệp hàng hóa hiệu quả, chất lượng, bền vững, bảo đảm an toàn thực phẩm, thích ứng với biến đổi khí hậu, tiến tới một nền nông nghiệp xanh. Để thực hiện được mục tiêu đó, Hội tiếp tục củng cố và phát triển tổ chức, tăng cường năng lực của từng cơ sở hội, đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới.
Định hướng phát triển nông nghiệp đặc thù với Hội Làm vườn Hà Nội trước mắt và lâu dài là phải đổi mới cơ cấu ngành với đặc thù của nông nghiệp Thủ đô. Đó là nền nông nghiệp xanh, môi trường sinh thái sạch và chuỗi giá trị hàng hóa chất lượng cao. Tỷ trọng nông nghiệp sẽ giảm dần nhưng giá trị phải tăng và ổn định vững bền. Hội Làm vườn Hà Nội những năm qua đã thật sự đổi mới để thích ứng với cơ cấu chung của ngành và yêu cầu thực tế của xã hội đô thị.
Phát triển kinh tế VAC để có nguồn thu nhập về kinh tế nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó, làm kinh tế vườn ở Hà Nội còn phải tính đến yếu tố cảnh quan, môi trường nhằm tạo ra các vùng sinh thái xanh để phát triển dịch vụ du lịch. Những năm qua, Hà Nội đã xuất hiện nhiều mô hình vườn sinh thái gắn với khai thác dịch vụ du lịch có hiệu quả ở huyện cũ như: Sóc Sơn, Ba Vì, Phúc Thọ, Chương Mỹ, Quốc Oai, Ứng Hòa, Gia Lâm, Đan Phượng…
Tiêu chí để phát triển nông nghiệp và nông thôn Thủ đô có những đặc thù rất riêng. Đó là khi đô thị phát triển không có nghĩa là nền kinh tế nông nghiệp sẽ mất đi. Thực tiễn cho thấy năm 2008 Hà Nội mở rộng bao gồm cả tỉnh Hà Tây, không gian vùng ngoại thành rộng lớn hơn rất nhiều. Cùng với đó là đô thị phát triển nhanh hơn cả về các hướng. Bên cạnh nhiều khu đô thị mới hiện đại, chúng ta thấy vẫn có những khu vườn sinh thái mang lại không chỉ giá trị kinh tế mà còn tạo nên một cảnh quan đô thị đẹp. Đó là các vùng ven sông Hồng, sông Đuống, vùng trục đường 21 về Chùa Hương, vùng núi Tản xứ Đoài… Đây là kết quả của sự tiếp cận nhanh chóng giữa khoa học công nghệ với truyền thống canh tác của người nông dân Hà Nội.
Phát triển một nền nông nghiệp xanh, bền vững là mục tiêu trọng tâm của nông nghiệp nông thôn Thủ đô, trong đó có Hội Làm vườn. Với vị trí rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế gia đình ở nông thôn để từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, Hội Làm vườn sau khi hình thành chính quyền hai cấp và hình thành các đơn vị hành chính mới đã nhanh chóng củng cố phát triển cơ sở Hội với mục tiêu: phát huy cao nhất tiềm lực nội sinh, tiếp cận nhanh nhất các tiến bộ công nghệ mới; mạnh dạn đầu tư xây dựng các mô hình nông trại sinh thái kết hợp đa mục đích để hình thành một nền nông nghiệp xứng đáng với vị thế Thủ đô.
Những trăn trở cần được tháo gỡ
Khi tổng kết nhiệm kỳ cũ chuẩn bị cho Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội lần thứ IX sắp tới, Hội Làm vườn Hà Nội đã nhìn nhận rất thực tế những gì đã làm được và những gì còn yếu.
Trước hết phải thấy kết quả hoạt động của Hội Làm vườn Hà Nội những năm qua là đáng khích lệ, song còn rất hạn chế khi tiềm năng và vị thế chưa được khai thác tốt. Trên địa bàn thành phố, số Hội cơ sở hoạt động hiệu quả còn có tỷ lệ thấp. Nhiều huyện, thị (cũ) vẫn không tổ chức được hội làm vườn, mảng kinh tế VAC hầu như thả nổi. Một thực tế cho thấy nơi nào cấp ủy, chính quyền quan tâm thì tổ chức Hội phát triển tốt, xây dựng được nhiều mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao. Khi chuyển sang chính quyền hai cấp, việc phát triển tổ chức hội rất cần có sự quan tâm của lãnh đạo xã và phải coi đây là tác nhân quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn, nhất là xây dựng mô hình “xã, phường Xã hội chủ nghĩa”.
Nếu nói về hình thành các mô hình trang trại sinh thái kết hợp với du lịch thì số lượng ở Hà Nội không phải ít, điều kiện cả về vật chất, tiềm năng nội sinh và điều kiện không gian của Thủ đô cho phát triển mô hình này là rất lớn. Song, việc khai thác vẫn đơn lẻ, thiếu sự kết nối và hạn chế quảng bá truyền thông. Khái niệm về du lịch nông trại sinh thái, du lịch làng nghề đôi khi vẫn là xây dựng để cho khách tham quan như trưng bày mô hình trong bảo tàng chứ chưa thực sự tạo cho du khách đi vào khám phá, tạo sự kích thích ham muốn hiểu biết. So với các mô hình nông nghiệp sinh thái, mô hình vườn quả kết hợp với du lịch ở các tỉnh phía Nam thì Hà Nội còn phải học kinh nghiệm nhiều hơn. Hà Nội nhiều làng nghề, nhiều vùng di sản nhất nước; Hà Nội nhiều cảnh quan, nhiều vùng sinh thái đa dạng, vậy mà kết nối để hình thành các tour du lịch thu hút khách chưa được bao nhiêu. Những hạn chế đó có vai trò của Hội Làm vườn. Một trong các nhiệm vụ trọng tâm của Hội đã ghi: “Du lịch nông thôn: gắn kết làm vườn với phát triển du lịch sinh thái trải nghiệm”.
Thời gian tới, Hội sẽ khảo sát các mô hình phát triển mới như vườn trên cao tại các khu đô thị hiện đại; vườn sinh thái trong các vùng lõi đô thị, khu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao… Hội Làm vườn Hà Nội tin tưởng sẽ là thành tố quan trọng góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn Thủ đô.
BAN BIÊN TẬP – MINH BÀI
